Ακαδημαϊκές Βιβλιοθήκες: Προκλήσεις και προοπτικές στην εποχή του διαδικτύου, Ερμούπολη - 18-19/10/2008

Article Index
Ακαδημαϊκές Βιβλιοθήκες: Προκλήσεις και προοπτικές στην εποχή του διαδικτύου, Ερμούπολη - 18-19/10/2008
Page 2
Page 3
Page 4
Page 5
All Pages







Δείτε την ομιλία σε μορφή .pdf εδώ.

Ακαδημαϊκές Βιβλιοθήκες: Προκλήσεις και προοπτικές στην εποχή του διαδικτύου



Κυρίες και κύριοι

Κατ΄αρχάς επιθυμώ να ευχαριστήσω την Οργανωτική Επιτροπή για την πρόσκληση της να μιλήσω στην παρούσα Διημερίδα και όλους εσάς, που αφήσατε την όμορφη Ερμούπολη και βρίσκεστε στην αίθουσα αυτή, σε μια δύσκολη ώρα της ημέρας , για να ακούσετε την ομιλία μου.

Θα προσπαθήσω να είμαι όσο το δυνατόν σύντομος και να σεβαστώ τον χρόνο που έχω στη διάθεσή μου, για να ολοκληρώσουμε τη συνεδρίαση στον προβλεπόμενο χρόνο του προγράμματος.

Κυρίες και κύριοι,

Οι προβλέψεις για το μέλλον των Βιβλιοθηκών είναι ένα ζήτημα που βρίσκετε πίσω από πολλά που όσα συζητάμε στην παρούσα αίθουσα. Άκουγα πριν από λίγο κάποιες νέες συναδέλφους Βιβλιοθηκονόμους να προβληματίζονται για το μέλλον του επαγγέλματός μας, καθώς φοβούνται ότι οι εξελίξεις στα ηλεκτρονικά βιβλία και τα on-line περιοδικά ίσως τις κάνουν αχρείαστες. Το θέμα αυτό λίγο έως πολύ μας απασχολεί όλους.

Αυτό που ήθελα να μελετήσω και να μοιραστώ μαζί σας με την παρούσα ομιλία είναι, να προβλέψουμε μαζί το μέλλον των Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών σε αυτό που λέμε εποχή του Internet, άλλοι το λένε εποχή του GOOGLE, εν πάση περιπτώσει, στην ηλεκτρονική εποχή -εάν θέλετε- που ζούμε.

Το να προβλέψει κανείς το μέλλον είναι μια διαδικασία που μπορεί, καταρχήν, να είναι αυθαίρετη. Ο κάθε ένας και η κάθε μία από εμάς, με τις προσωπικές του προσλαμβάνουσες και αντιλήψεις μπορεί να προβλέψει -όσο μπορεί να το κάνει- αυθαίρετα το μέλλον των Βιβλιοθηκών. Ο άλλος επιστημονικός τρόπος είναι να πραγματοποιήσει κανείς έρευνες πρόβλεψης από ειδικούς. Θα είχε ενδιαφέρον να εφαρμόζαμε την μέθοδο “DELPHI”, για να μελετούσαμε το πως βλέπουμε στην Ελλάδα, την εξέλιξη των Βιβλιοθηκών και ιδιαίτερα των Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών. Από την έρευνα που έκανα δεν βρήκα τέτοια έρευνα πουθενά.

Θα προσπαθήσω, μέσα από τις γραπτές πηγές επί του θέματος, τις απόψεις επιφανών ερευνητών στην Βιβλιοθηκονομία και την Επιστήμη της Πληροφόρησης, και τις απόψεις που διαμόρφωσα εργαζόμενος για πολλά χρόνια στο χώρο των Βιβλιοθηκών και της επιστημονικής πληροφόρησης, να δω:

Ποιο είναι το μέλλον των Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών;

Ποιοι είναι οι νέοι ρόλοι που μπορούν να αναλάβουν οι Ακαδημαϊκές Βιβλιοθήκες;

και

Ποιες οι προοπτικές τους;




Προσπάθησα να προσεγγίσω το θέμα καταγράφοντας πρώτα τις αλλαγές και προκλήσεις που έχουμε μπροστά μας.

Οι προκλήσεις αυτές έχουν να κάνουν: με τα νέα εκπαιδευτικά παραδείγματα, με τις νέες μεθόδους μάθησης που εμφανίζονται, με τον ανταγωνισμό μεταξύ Πανεπιστημίων που ήδη υπάρχει και θα δυναμώνει ακόμη περισσότερο στο μέλλον, με τα ζητήματα αξιολόγησης και σύγκρισης μεταξύ των Ιδρυμάτων κ.α. Όλα αυτά επηρεάζουν και θα επηρεάζουν ακόμη περισσότερο τις Βιβλιοθήκες μας.

Όπως βλέπετε και στις διαφάνειες που σας δείχνω, στο άμεσο μέλλον θα λειτουργούμε σε ένα περισσότερο απαιτητικό περιβάλλον. Οι φοιτητές μας θα μετατρέπονται σε πελάτες των υπηρεσιών εκπαίδευσης, γεγονός που σημαίνει ότι θα έχουν περισσότερες εναλλακτικές δυνατότητες, να διαλέξουν ανάμεσα στα Ιδρύματα που προσφέρουν εκπαίδευση. Οι διαθέσιμες υποδομές όπως η Βιβλιοθήκη θα παίζουν σημαντικό ρόλο σε αυτή τους την επιλογή. Στο άμεσο μέλλον θα έχουμε μεγαλύτερη κινητικότητα των φοιτητών, των ερευνητών και των διδασκόντων. Με τον τρόπο αυτό οι φοιτητές μας και βέβαια οι διδάσκοντες που, ούτως ή άλλως, το έκαναν στο παρελθόν και θα το κάνουν σε μεγαλύτερο βαθμό στο μέλλον, θα αποκτούν νέες εμπειρίες και θα ζητούν να έχουν αντίστοιχες υπηρεσίες και υποδομές με αυτές των Ιδρυμάτων που επισκέφθηκαν. Η συνεργασία επίσης σε εκπαιδευτικά και ερευνητικά θέματα μεταξύ των Ιδρυμάτων θα προκαλεί πιέσεις στην Βιβλιοθήκη για να ανταποκριθεί στις ανάγκες αυτών των συνεργασιών. Αυτές κατά τη γνώμη μου θα είναι μερικές από τις σπουδαιότερες προκλήσεις για τις Βιβλιοθήκες μας που προκαλούνται από τις αλλαγές στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση της χώρας μας.

Δεν θα ξεχάσω ότι όταν μέσω ενός έργου που υλοποιήσαμε στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων από τα Προγράμματα Μ.Ο.Π. (Μεσογειακά Ολοκληρωμένα Προγράμματα) Πληροφορικής τη δεκαετία του 1980- οι παλαιότεροι στην αίθουσα πιθανόν να τα ενθυμούνται- είχαμε κάνει την Βιβλιοθήκη του Τμήματος Μαθηματικών «Πρότυπη». Θεωρούσαμε τότε ότι είχαμε δημιουργήσει μια σπουδαία Βιβλιοθήκη. Αυτό, σε μεγάλο βαθμό, οφείλονταν στο γεγονός ότι δεν είχαμε εμπειρίες Βιβλιοθήκης, δεν γνωρίζαμε τι θα μπορούσαμε να έχουμε και τι είχαν άλλοι. Με τις εμπειρίες Βιβλιοθήκης που απέκτησα, καθώς επισκέφθηκα μέχρι τώρα δεκάδες Βιβλιοθήκες σε πολλές χώρες, συνειδητοποίησα την σπουδαιότητα της εμπειρίας και της γνώσης στην αξιολόγηση καταστάσεων και «προτύπων Βιβλιοθηκών».

Οι επόμενες μεγάλες προκλήσεις στις Ακαδημαϊκές Βιβλιοθήκες προκαλούνται από τις νέες συμπεριφορές των χρηστών μας και από τις αλλαγές στη φύση των συλλογών μας.

Όπως βλέπετε και στις διαφάνειες που ακολουθούν έχουμε σήμερα έναν μεγάλο αριθμό της εκδοτικής παραγωγής σε ηλεκτρονική μορφή, και αυτό σε όλες τις επιστήμες. Αντιμετωπίζουμε την ανάγκη για προκτήσεις ηλεκτρονικών πηγών, για τη δημιουργία ηλεκτρονικού περιεχόμενου από τις ίδιες τις Βιβλιοθήκες μας, τη χρησιμοποίηση και τη διατήρηση αυτών των πηγών, την ανάγκη ενσωμάτωσης τους με τις άλλες πληροφορικές πηγές εκτός ιδρύματος κ.α.

Στην περίπτωση της παραγωγής και της δημιουργίας ηλεκτρονικού περιεχόμενου στα ιδρύματα μας, αντιμετωπίζουμε την πρόκληση, η δική μας παραγωγή, να ενσωματωθεί σε ένα κοινό περιβάλλον με άλλες ηλεκτρονικές πηγές που παράγονται εκτός ιδρύματος, ούτως ώστε να μπορούν να τις αξιοποιηθούν αποτελεσματικά από τους χρήστες.




Και βέβαια, την ανάγκη για πρόσβαση σε πρωτογενή ερευνητικά δεδομένα, που νομίζω ότι σταδιακά θα είναι ένα σημαντικό ζήτημα στην έρευνα, καθώς τα αποτελέσματα μιας ερευνητικής προσπάθειας που στηρίχθηκε σε πρωτογενή δεδομένα, για λόγους αξιοπιστίας, θα πρέπει δεδομένα αυτά να μπορούν να παρουσιαστούν δημόσια. Έχουμε, λοιπόν και την πρόκληση της παρουσίασης των πρωτογενών δεδομένων της έρευνας.


Οι μεγαλύτερες προκλήσεις προκαλούνται βέβαια από την πληροφοριακή τεχνολογία και κυρίως τα δίκτυα και το


Θα αναφερθώ εν συντομία σε αυτές καθώς νομίζω ότι όλοι μας στην αίθουσα τις γνωρίζουμε και δεν θα ήθελα να ξοδέψω το χρόνο μου σε γνωστά που έχουν να κάνουν με την ποιότητα και πληρότητα της πληροφόρησης μέσω του : το ζήτημα της αξιοπιστίας των Ιστοσελίδων, το πρόβλημα επιλογής από τεράστιους αριθμούς πηγών, τα προβλήματα αλλοίωσης περιεχομένου κ.α.


Μέσα σε αυτό το περιβάλλον η συμπεριφορά των χρηστών των Βιβλιοθηκών μας αλλάζει. Στις διαφάνειες που ακολουθούν παρουσιάζω στοιχεία από μια μεγάλη έρευνα που έγινε στις ΗΠΑ το 2005 και είναι γνωστή ως «Pew Internet Project» (Pew Internet Project Nov. 2005). Η άποψή μου είναι ότι τα ευρήματα της έρευνας αυτής ισχύουν και για τις Βιβλιοθήκες της Ελλάδος.


Βλέπουμε τους φοιτητές μας να προτιμούν και να χρησιμοποιούν το Internet για να εντοπίσουν την πληροφορία που αναζητούν πριν να ερευνήσουν στη Βιβλιοθήκη. Προτιμούν την χρήση μηχανών αναζήτησης, παρά το WEB SITE ή τον κατάλογο της Βιβλιοθήκης. Χρησιμοποιούν την Βιβλιοθήκη κυρίως ως χώρο κοινωνικής επαφής και μελέτης.


Κάπου ακούστηκε ότι δεν υπάρχει χρήση Βιβλιοθήκης λόγω των On-Line πηγών. Πιστεύω ότι η Βιβλιοθήκη -θα το συζητήσουμε και αργότερα - θα συνεχίσει να υπάρχει και σαφέστατα, θα λειτουργεί, με άλλα ίσως χαρακτηριστικά, τα οποία θα πρέπει να δούμε, αλλά ως χώρος κοινωνικής επαφής και μελέτης, νομίζω ότι θα εξακολουθήσει να υπάρχει σε κάθε περίπτωση. Και βέβαια, οι φοιτητές μας και νομίζω ότι το βλέπουμε ήδη, θα ξοδεύουν περισσότερο χρόνο στην Βιβλιοθήκη για πλοήγηση στο WEB. Στη Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων δημιουργείται πολλές φορές συνωστισμός μπροστά στους Η/Υ κοινού για το ποιος θα καθίσει πρώτος.


Νομίζω ότι πρέπει να κάνουμε και δικές μας έρευνες για τα θέματα χρήσης της Βιβλιοθήκης από τους φοιτητές μας.


Η νέα γενιά φοιτητών, τους οποίους έχουμε ήδη στις Βιβλιοθήκες μας και είναι οι κύριοι χρήστες μας, αισθάνονται αυτάρκεις στην αναζήτηση πληροφοριών. Δείχνουν προτίμηση σε μηχανές αναζήτησης κ.α. Λόγω έλλειψης χρόνου δεν θα σχολιάσω ιδιαίτερα αυτές τις διαφάνειες. Μια άλλη μεγάλη έρευνα που έκανε η OCLC (OCLC: Perceptions of Libraries and Information Resources (2005), τα έχει αποδείξει όλα αυτά: ότι οι φοιτητές δείχνουν προτίμηση στις μηχανές αναζήτησης, ως προς την αναζήτηση δείχνουν προτίμηση στην πρόσβαση μέσω WEB, επιθυμούν πρόσβαση σε άμεση πληροφόρηση οποιαδήποτε στιγμή από οπουδήποτε και με οποιονδήποτε τρόπο. Κάτι που το αισθανόμαστε όλοι μας. Και ζητούν γρήγορη, ασφαλή προσωποποιημένη και ανοικτή πρόσβαση σε πληροφορίες και πληροφοριακά εργαλεία. Δεν τους ενδιαφέρει εάν η Βιβλιοθήκη αγοράζει το ηλεκτρονικό υλικό, ή από πού το προσφέρει, αυτό που θέλουν είναι να έχουν την πληροφορία άμεσα μπροστά τους.

Τα στοιχεία για τις μηχανές αναζήτησης είναι λίγο-πολύ γνωστά. Στις διαφάνειες που ακολουθούν σας παρουσιάζω τα αποτελέσματα




έρευνας, γι’ αυτό που έχει καθιερωθεί «Η Βιβλιοθήκη εναντίον του GOOGLE» (Library vs Google) : το 89% των αναζητήσεων για πληροφορίες, αρχίζουν με την χρήση μίας μηχανής αναζήτησης και όχι, από το portal της Βιβλιοθήκης, το 45% χρησιμοποιεί τον κατάλογο της Βιβλιοθήκης τουλάχιστον μια φορά τον μήνα γεγονός που δείχνει ότι δυστυχώς για τους καταλογογράφους, η σπουδαιότητα του καταλόγου στις Βιβλιοθήκες, μειώνεται συνεχώς και θα μειώνεται. Είναι ενδεικτικό ότι το 10% των χρηστών δεν χρησιμοποίησε ποτέ τον κατάλογο της Βιβλιοθήκης. Αναρωτιέμαι, μια αντίστοιχη έρευνα στην Ελλάδα τι αποτελέσματα θα έδειχνε. Από την πείρα μου πιστεύω ότι θα έδειχνε ότι ένα μεγάλο ποσοστό των φοιτητών μας δεν χρησιμοποιεί τον κατάλογο της Βιβλιοθήκης.

 
Όλα αυτά τα ζητήματα, εάν θέλετε, αποτελούν προκλήσεις μέσα από τις οποίες λειτουργούμε και δημιουργούν διάφορα ερωτήματα, όπως:

 
Πώς θα ανταποκριθεί η Βιβλιοθήκη σε αυτές τις προκλήσεις;

 
Ποια είναι η θέση της στις μεταβολές που συντελούνται στην τριτοβάθμια εκπαίδευση;

 
ποια είναι η θέση της Βιβλιοθήκης στο σύγχρονο Πανεπιστήμιο και ποια θα είναι η προστιθέμενη αξία της στο μέλλον;

 
Και τελικά :

 
Ποιο θα είναι το μέλλον της Βιβλιοθήκης στην εποχή του διαδικτύου και του GOOGLE;

 
Πόσο έτοιμες είναι οι Ακαδημαϊκές Βιβλιοθήκες μας να ανταποκριθούν στις μεταβαλλόμενες προσδοκίες και συνήθειες των χρηστών μας;

Κατά την άποψη μου, αυτά είναι καίρια ζητήματα που πρέπει να μελετήσουμε και να έχουμε υπόψη μας, όταν σχεδιάζουμε, ή όταν μελετούμε τις Βιβλιοθήκες μας.

Συνεχίζοντας με τις προοπτικές των Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών στο μέλλον, με μια λογική πρόβλεψης όχι διαπίστωσης, αναμένω:

Τα Πανεπιστήμια να αναπτύσσουν και να χρησιμοποιούν ψηφιακά εκπαιδευτικά περιβάλλοντα: το «BlackBoard» και λοιπά. Ήδη αναφέρθηκαν κάποιες εφαρμογές, που έχουν γίνει σε διάφορα ιδρύματα.

Η υποστήριξη της μάθησης, της διδασκαλίας και της έρευνας θα γίνεται με νέα πληροφοριακά εργαλεία και υπηρεσίες. Είναι βέβαιο ότι στο μέλλον αυτό θα ενδυναμώνεται όλο και περισσότερο.

Η δημιουργία, πρόσκτηση και χρήση του ψηφιακού εκπαιδευτικού υλικού θα γίνεται περισσότερο σημαντική.

Η ενσωμάτωση αυτών των νέων μέσων μάθησης με την ψηφιακή Βιβλιοθήκη, θα είναι από τις μεγαλύτερες προκλήσεις, τόσο για την Βιβλιοθήκη, όσο και για τα ιδρύματα.

 

Σε αυτό το νέο εκπαιδευτικό, μαθησιακό και τεχνολογικό περιβάλλον που έχει ήδη διαμορφωθεί ή αναμένουμε να διαμορφωθεί στο άμεσο μέλλον ποιοι ρόλοι αναμένονται για τις Βιβλιοθήκες μας;

Ένας κύριος ρόλος τον οποίο πρέπει να έχουν οι Βιβλιοθήκες – σε κάποιο βαθμό τον έχουν ήδη - είναι η ένταξη των πληροφοριακών υπηρεσιών και της ηλεκτρονικής πληροφόρησης στην καθημερινότητα των ερευνητών, των φοιτητών και των διδασκόντων. Συναφής με αυτόν είναι η κατάρτιση των χρηστών μας και η υποστήριξη τους για την αποδοτική χρήση και αξιοποίηση των πληροφοριακών πηγών.

Άλλος ρόλος τον οποίο θα μπορούσαν να διεκδικήσουν οι Βιβλιοθήκες είναι αυτός της δημιουργίας, της οργάνωσης και της παρουσίασης ηλεκτρονικών μαθημάτων σε συνεργασία με τα




Πανεπιστημιακά Τμήματα καθώς και η δημιουργία εξειδικευμένων portals για συγκεκριμένες κατηγορίες χρηστών και θέματα. Η δυσκολία επιλογής των κατάλληλων ποιοτικών πηγών μέσα από τους τεράστιους αριθμούς που δίνει μια αναζήτηση για παράδειγμα στο Google καθιστούν σημαντικά τα θεματικά Portals. Ο ρόλος των Βιβλιοθηκών στην δόμηση των Portals μπορεί και πρέπει να είναι ουσιώδης καθώς το ζήτημα της αξιοπιστίας των πηγών του Διαδικτύου θα γίνεται όλο και πιο σημαντικό.

Στο μέλλον θα έχουμε συνεχή αύξηση στο υλικό που θα προσφέρεται με την υπογραφή συμβόλαιου πρόσβασης. Ήδη πάρα πολλοί προμηθευτές που κάποτε μας πρόσφεραν δωρεάν πρόσβαση στην ηλεκτρονική έκδοση των έντυπων εκδόσεών τους, μας ειδοποιούν ότι η πρόσβαση πλέον θα προσφέρεται επί πληρωμή. Αυτό σημαίνει ότι η Βιβλιοθήκη θα είναι ο φορέας διαπραγμάτευσης και συντονισμού της πρόσβασης σε πληροφορικές πηγές κάθε μορφής που ενδιαφέρουν το ίδρυμα είτε πρόκειται για βιβλία και περιοδικά , είτε για νομική, τεχνική, διοικητική και τεχνική πληροφόρηση.


Η διαχείριση των ηλεκτρονικών πηγών, η διαλειτουργικότητα τους, η ασφαλής χρήση τους, η πιστοποίηση των χρηστών, οι εξουσιοδοτήσεις πρόσβασης και μια σειρά από θέματα αυτής της φύσης θα γίνονται συνεχώς περισσότερο σημαντικές. Οι Βιβλιοθήκες θα διαμεσολαβούν και θα προσφέρουν πρόσβαση σε ηλεκτρονικές πηγές τόσο εκπαίδευσης και έρευνας όσο και διοικητικής υποστήριξης.


Στο μέλλον τα προγράμματα παραγωγής ψηφιακού περιεχόμενου θα αυξηθούν. Οι Βιβλιοθήκες πρέπει να έχουν τον κύριο ρόλο σε τέτοια έργα καθώς αυτές διαθέτουν τον μεγαλύτερο όγκο του προς ψηφιοποίηση περιεχόμενου.


Στον τομέα της έρευνας -όπως είπαμε- οι Βιβλιοθήκες θα έχουν σημαντικό ρόλο στη δημιουργία, χρήση και διατήρηση ερευνητικών πηγών σε ψηφιακή μορφή.


Θα έχουν επίσης ρόλο στην ενοποίηση της πρόσβασης στο έντυπο και στο ψηφιακό υλικό καθώς και - όπως ανέφερα ήδη- στην πρόσβαση στα πρωταρχικά ερευνητικά δεδομένα.


Σχετικά με τα ηλεκτρονικά βιβλία – τα περίφημα e-Books-, γνωρίζετε ότι όταν είχαν πρωτοεμφανιστεί δημιουργήθηκε μια ανησυχία για το μέλλον του έντυπου βιβλίου και των Βιβλιοθηκών. Μέχρι στιγμής οι φόβοι και οι προβλέψεις δεν επιβεβαιώθηκαν. Είναι γνωστά τα μεγάλα προγράμματα μαζικών ψηφιοποιήσεων όπως αυτό της Google που ενίσχυσαν την άποψη για εξαφάνιση του έντυπου βιβλίου και των Βιβλιοθηκών.


Όμως, όπως είναι βέβαιο ότι τα ηλεκτρονικά βιβλία θα εξελιχθούν και θα κερδίζουν έδαφος είναι επίσης σίγουρο, κατά την άποψη μου, ότι η αντικατάσταση του έντυπου βιβλίου που τυπώνεται για ανάγνωση ευχαρίστησης ( Λογοτεχνία, Ποίηση κλπ) θα αργήσει. Μία σειρά έρευνες που έχουν γίνει προβλέπουν ότι τουλάχιστον μέχρι το 2030-2040 το έντυπο βιβλίο θα εξακολουθεί να υφίσταται. Από εκεί και πέρα υπάρχουν μεγάλες αμφιβολίες. Όμως, η αντίληψη «εντοπισμός ίσον διάθεση» θα καθιερωθεί, γεγονός που σημαίνει ότι ο χρήστης μας θα γίνεται όλο και περισσότερο απαιτητικός. «Το εντόπισα το υλικό αυτό θέλω κιόλας να το έχω, είτε άμεσα στον Η/Υ μου, είτε δια μέσου της Βιβλιοθήκης» θα γενικευθεί.

Επίσης, στο μέλλον θα έχουμε την καθιέρωση αυτού που ήδη υπάρχει σε Ακαδημαϊκές Βιβλιοθήκες του εξωτερικού, των Κέντρων Πληροφόρησης και Μάθησης (Information Commons). O χρόνος που έχω δεν μου επιτρέπει να επεκταθώ περισσότερο σε αυτόν το ρόλο της Βιβλιοθήκης, αλλά επιγραμματικά και μόνο να αναφέρω ότι μιλάμε για ένα περιβάλλον στο χώρο της Βιβλιοθήκης, όπου ενοποιούνται η χρήση των υπολογιστών με την υποστήριξη για τον εντοπισμό των πηγών μάθησης και την προσωπικό μελέτη και έρευνα των φοιτητών. Κατά την άποψή μου θα πρέπει να έχουμε υπόψη μας αυτό το ρόλο της Βιβλιοθήκης και να προβλέπουμε τέτοιους χώρους όταν σχεδιάζουμε νέα κτίρια Βιβλιοθηκών ή επεκτάσεις παλαιών.


Για να μπορέσουμε να ανταποκριθούμε σε όλους αυτούς τους ρόλους πρέπει να διαθέτουμε και την τελευταία τεχνολογία και τις απαραίτητες υποδομές, και παράλληλα, να βελτιώσουμε και τις δεξιότητες του προσωπικού μας. Σαφέστατα, θα υπάρχει ρόλος για τους Βιβλιοθηκονόμους στο μέλλον αλλά για να μην γίνουμε είδος προς εξαφάνιση θα πρέπει να αποκτήσουμε και άλλες δεξιότητες, τις οποίες δεν χρειαζόμασταν μέχρι τώρα, ή δεν προβλέψαμε ότι θα τις χρειαζόμασταν.


Πρέπει επίσης να μάθουμε περισσότερα για τον τρόπο χρήσης των συλλογών μας και τη συμπεριφορά των χρηστών μας.


Πρέπει να επιδιώξουμε ρόλους στη Βιβλιοθήκη στην εκπαιδευτική διαδικασία. Για να το επιτύχουμε θα πρέπει οι Βιβλιοθήκες μας να είναι σε θέση να αναλάβουν αυτούς τους ρόλους. Είναι εύκολο να λέμε, ότι η Βιβλιοθήκη πρέπει να παίζει κάποιο ρόλο στην μάθηση και την διδασκαλία, αλλά είναι απαραίτητο όμως: και τις υποδομές να έχει και τα κανάλια – εάν θέλετε- επικοινωνίας με τα εκπαιδευτικά Τμήματα να έχει ανοιχτά, για να μπορέσει να πραγματοποιηθεί αυτή η συνεργασία. Θα χρειαζόμαστε μεγαλύτερα ποσά για ηλεκτρονικές πηγές και βέβαια, θα χρειαστούμε Βιβλιοθηκονόμους, οι οποίοι να εξειδικεύονται σε διάφορα αντικείμενα και βέβαια, θα χρειαζόμαστε Ειδικούς Πληροφορικής.


Ο κατάλογος των συλλογών μας -όπως σας είπα- θα παύσει να είναι η καρδιά της Βιβλιοθήκης. Αυτό που ξέραμε κάποτε, ότι «Βιβλιοθήκες ίσον ο κατάλογος της», θα παύσει και ενδεχομένως ακόμη και το Web Site της Βιβλιοθήκης να χάσει την σπουδαιότητα που έχει τώρα. Αυτό θα συμβεί εάν παραμένει στατικό και περιέχει απλώς μερικές πληροφορίες για τη Βιβλιοθήκη και υπάρχει για υποστήριξη των καταλόγων. Η μορφή (Interface) του κατάλογου (οpac) της Βιβλιοθήκης, θα πρέπει να μιμείται με κάποιο τρόπο- ήδη υπάρχουν τέτοιοι κατάλογοι- τις μηχανές αναζήτησης. Οι καθιερωμένες από παλιά αντιλήψεις για την καταλογογράφηση και τα εργαλεία υποστήριξης της όπως: Θεματικοί Όροι, Θησαυροί κ.α, όπως τα γνωρίζουμε έως τώρα, σταδιακά θα χάνονται, όσο οι χρήστες μας θα συνηθίζουν στις ευκολίες που έχουν οι αναζητήσεις στις μηχανές αναζήτησης.

Χρειαζόμαστε μεγαλύτερη συνεργασία και βέβαια να είμαστε διατεθειμένοι να εκχωρούμε λειτουργίες που μπορεί να γίνουν καλύτερα από άλλους. Μπορεί να ακούγεται λιγάκι προκλητικό αυτό, αλλά νομίζω ότι δεν είναι -σώνει και καλά- υποχρέωση μας να κάνουμε τα πάντα, εάν υπάρχει η δυνατότητα κάποιου πιο εξειδικευμένου φορέα να μας υποστηρίξει σε αυτά που θέλουμε να κάνουμε.

Συμπερασματικά :

Οι Ακαδημαϊκές Βιβλιοθήκες, στο ορατό μέλλον, θα προσφέρουν πρόσβαση σε ψηφιακή ή έντυπη πληροφόρηση, που ζητούν οι κύριοι χρήστες τους.

Θα παραμείνουν συστατικό στοιχείο της Ακαδημαϊκής διαδικασίας: εκπαίδευση και έρευνα.

Θα ενσωματωθούν τόσο με άλλες εκπαιδευτικές και ερευνητικές δομές, όσο και με παραγόμενες πληροφοριακές πηγές του Πανεπιστημίου.


Οι Ακαδημαϊκές Βιβλιοθήκες έρχονται από μακριά και πηγαίνουν ακόμη μακρύτερα. Δεν έφτασε ακόμη η στιγμή της εξαφάνισης τους- εάν θα έρθει ποτέ τέτοια- αλλά, για να έχουν εξασφαλισμένη την πορεία τους στο μέλλον, πρέπει να προσέξουν τα σήματα οδικής κυκλοφορίας και τις δυσκολίες του δρόμου που διανύουν και να προσαρμόζονται κατάλληλα.

Σας ευχαριστώ πολύ.

Ο χρόνος δεν με επέτρεψε να παρουσιάσω τα στοιχεία της μελέτης της OCLC που τεκμηριώνουν πολλά από όσα ανέφερα. Μπορεί κανείς να τα βρει στο Site της OCLC.

YouTube

We have 11 guests online
Facebook Image
FindUsOnFlickr