Ακαδημαϊκές Βιβλιοθήκες: Προκλήσεις και προοπτικές στην εποχή του διαδικτύου, Ερμούπολη - 18-19/10/2008 - Page 5

Article Index
Ακαδημαϊκές Βιβλιοθήκες: Προκλήσεις και προοπτικές στην εποχή του διαδικτύου, Ερμούπολη - 18-19/10/2008
Page 2
Page 3
Page 4
Page 5
All Pages


Πανεπιστημιακά Τμήματα καθώς και η δημιουργία εξειδικευμένων portals για συγκεκριμένες κατηγορίες χρηστών και θέματα. Η δυσκολία επιλογής των κατάλληλων ποιοτικών πηγών μέσα από τους τεράστιους αριθμούς που δίνει μια αναζήτηση για παράδειγμα στο Google καθιστούν σημαντικά τα θεματικά Portals. Ο ρόλος των Βιβλιοθηκών στην δόμηση των Portals μπορεί και πρέπει να είναι ουσιώδης καθώς το ζήτημα της αξιοπιστίας των πηγών του Διαδικτύου θα γίνεται όλο και πιο σημαντικό.

Στο μέλλον θα έχουμε συνεχή αύξηση στο υλικό που θα προσφέρεται με την υπογραφή συμβόλαιου πρόσβασης. Ήδη πάρα πολλοί προμηθευτές που κάποτε μας πρόσφεραν δωρεάν πρόσβαση στην ηλεκτρονική έκδοση των έντυπων εκδόσεών τους, μας ειδοποιούν ότι η πρόσβαση πλέον θα προσφέρεται επί πληρωμή. Αυτό σημαίνει ότι η Βιβλιοθήκη θα είναι ο φορέας διαπραγμάτευσης και συντονισμού της πρόσβασης σε πληροφορικές πηγές κάθε μορφής που ενδιαφέρουν το ίδρυμα είτε πρόκειται για βιβλία και περιοδικά , είτε για νομική, τεχνική, διοικητική και τεχνική πληροφόρηση.


Η διαχείριση των ηλεκτρονικών πηγών, η διαλειτουργικότητα τους, η ασφαλής χρήση τους, η πιστοποίηση των χρηστών, οι εξουσιοδοτήσεις πρόσβασης και μια σειρά από θέματα αυτής της φύσης θα γίνονται συνεχώς περισσότερο σημαντικές. Οι Βιβλιοθήκες θα διαμεσολαβούν και θα προσφέρουν πρόσβαση σε ηλεκτρονικές πηγές τόσο εκπαίδευσης και έρευνας όσο και διοικητικής υποστήριξης.


Στο μέλλον τα προγράμματα παραγωγής ψηφιακού περιεχόμενου θα αυξηθούν. Οι Βιβλιοθήκες πρέπει να έχουν τον κύριο ρόλο σε τέτοια έργα καθώς αυτές διαθέτουν τον μεγαλύτερο όγκο του προς ψηφιοποίηση περιεχόμενου.


Στον τομέα της έρευνας -όπως είπαμε- οι Βιβλιοθήκες θα έχουν σημαντικό ρόλο στη δημιουργία, χρήση και διατήρηση ερευνητικών πηγών σε ψηφιακή μορφή.


Θα έχουν επίσης ρόλο στην ενοποίηση της πρόσβασης στο έντυπο και στο ψηφιακό υλικό καθώς και - όπως ανέφερα ήδη- στην πρόσβαση στα πρωταρχικά ερευνητικά δεδομένα.


Σχετικά με τα ηλεκτρονικά βιβλία – τα περίφημα e-Books-, γνωρίζετε ότι όταν είχαν πρωτοεμφανιστεί δημιουργήθηκε μια ανησυχία για το μέλλον του έντυπου βιβλίου και των Βιβλιοθηκών. Μέχρι στιγμής οι φόβοι και οι προβλέψεις δεν επιβεβαιώθηκαν. Είναι γνωστά τα μεγάλα προγράμματα μαζικών ψηφιοποιήσεων όπως αυτό της Google που ενίσχυσαν την άποψη για εξαφάνιση του έντυπου βιβλίου και των Βιβλιοθηκών.


Όμως, όπως είναι βέβαιο ότι τα ηλεκτρονικά βιβλία θα εξελιχθούν και θα κερδίζουν έδαφος είναι επίσης σίγουρο, κατά την άποψη μου, ότι η αντικατάσταση του έντυπου βιβλίου που τυπώνεται για ανάγνωση ευχαρίστησης ( Λογοτεχνία, Ποίηση κλπ) θα αργήσει. Μία σειρά έρευνες που έχουν γίνει προβλέπουν ότι τουλάχιστον μέχρι το 2030-2040 το έντυπο βιβλίο θα εξακολουθεί να υφίσταται. Από εκεί και πέρα υπάρχουν μεγάλες αμφιβολίες. Όμως, η αντίληψη «εντοπισμός ίσον διάθεση» θα καθιερωθεί, γεγονός που σημαίνει ότι ο χρήστης μας θα γίνεται όλο και περισσότερο απαιτητικός. «Το εντόπισα το υλικό αυτό θέλω κιόλας να το έχω, είτε άμεσα στον Η/Υ μου, είτε δια μέσου της Βιβλιοθήκης» θα γενικευθεί.

Επίσης, στο μέλλον θα έχουμε την καθιέρωση αυτού που ήδη υπάρχει σε Ακαδημαϊκές Βιβλιοθήκες του εξωτερικού, των Κέντρων Πληροφόρησης και Μάθησης (Information Commons). O χρόνος που έχω δεν μου επιτρέπει να επεκταθώ περισσότερο σε αυτόν το ρόλο της Βιβλιοθήκης, αλλά επιγραμματικά και μόνο να αναφέρω ότι μιλάμε για ένα περιβάλλον στο χώρο της Βιβλιοθήκης, όπου ενοποιούνται η χρήση των υπολογιστών με την υποστήριξη για τον εντοπισμό των πηγών μάθησης και την προσωπικό μελέτη και έρευνα των φοιτητών. Κατά την άποψή μου θα πρέπει να έχουμε υπόψη μας αυτό το ρόλο της Βιβλιοθήκης και να προβλέπουμε τέτοιους χώρους όταν σχεδιάζουμε νέα κτίρια Βιβλιοθηκών ή επεκτάσεις παλαιών.


Για να μπορέσουμε να ανταποκριθούμε σε όλους αυτούς τους ρόλους πρέπει να διαθέτουμε και την τελευταία τεχνολογία και τις απαραίτητες υποδομές, και παράλληλα, να βελτιώσουμε και τις δεξιότητες του προσωπικού μας. Σαφέστατα, θα υπάρχει ρόλος για τους Βιβλιοθηκονόμους στο μέλλον αλλά για να μην γίνουμε είδος προς εξαφάνιση θα πρέπει να αποκτήσουμε και άλλες δεξιότητες, τις οποίες δεν χρειαζόμασταν μέχρι τώρα, ή δεν προβλέψαμε ότι θα τις χρειαζόμασταν.


Πρέπει επίσης να μάθουμε περισσότερα για τον τρόπο χρήσης των συλλογών μας και τη συμπεριφορά των χρηστών μας.


Πρέπει να επιδιώξουμε ρόλους στη Βιβλιοθήκη στην εκπαιδευτική διαδικασία. Για να το επιτύχουμε θα πρέπει οι Βιβλιοθήκες μας να είναι σε θέση να αναλάβουν αυτούς τους ρόλους. Είναι εύκολο να λέμε, ότι η Βιβλιοθήκη πρέπει να παίζει κάποιο ρόλο στην μάθηση και την διδασκαλία, αλλά είναι απαραίτητο όμως: και τις υποδομές να έχει και τα κανάλια – εάν θέλετε- επικοινωνίας με τα εκπαιδευτικά Τμήματα να έχει ανοιχτά, για να μπορέσει να πραγματοποιηθεί αυτή η συνεργασία. Θα χρειαζόμαστε μεγαλύτερα ποσά για ηλεκτρονικές πηγές και βέβαια, θα χρειαστούμε Βιβλιοθηκονόμους, οι οποίοι να εξειδικεύονται σε διάφορα αντικείμενα και βέβαια, θα χρειαζόμαστε Ειδικούς Πληροφορικής.


Ο κατάλογος των συλλογών μας -όπως σας είπα- θα παύσει να είναι η καρδιά της Βιβλιοθήκης. Αυτό που ξέραμε κάποτε, ότι «Βιβλιοθήκες ίσον ο κατάλογος της», θα παύσει και ενδεχομένως ακόμη και το Web Site της Βιβλιοθήκης να χάσει την σπουδαιότητα που έχει τώρα. Αυτό θα συμβεί εάν παραμένει στατικό και περιέχει απλώς μερικές πληροφορίες για τη Βιβλιοθήκη και υπάρχει για υποστήριξη των καταλόγων. Η μορφή (Interface) του κατάλογου (οpac) της Βιβλιοθήκης, θα πρέπει να μιμείται με κάποιο τρόπο- ήδη υπάρχουν τέτοιοι κατάλογοι- τις μηχανές αναζήτησης. Οι καθιερωμένες από παλιά αντιλήψεις για την καταλογογράφηση και τα εργαλεία υποστήριξης της όπως: Θεματικοί Όροι, Θησαυροί κ.α, όπως τα γνωρίζουμε έως τώρα, σταδιακά θα χάνονται, όσο οι χρήστες μας θα συνηθίζουν στις ευκολίες που έχουν οι αναζητήσεις στις μηχανές αναζήτησης.

Χρειαζόμαστε μεγαλύτερη συνεργασία και βέβαια να είμαστε διατεθειμένοι να εκχωρούμε λειτουργίες που μπορεί να γίνουν καλύτερα από άλλους. Μπορεί να ακούγεται λιγάκι προκλητικό αυτό, αλλά νομίζω ότι δεν είναι -σώνει και καλά- υποχρέωση μας να κάνουμε τα πάντα, εάν υπάρχει η δυνατότητα κάποιου πιο εξειδικευμένου φορέα να μας υποστηρίξει σε αυτά που θέλουμε να κάνουμε.

Συμπερασματικά :

Οι Ακαδημαϊκές Βιβλιοθήκες, στο ορατό μέλλον, θα προσφέρουν πρόσβαση σε ψηφιακή ή έντυπη πληροφόρηση, που ζητούν οι κύριοι χρήστες τους.

Θα παραμείνουν συστατικό στοιχείο της Ακαδημαϊκής διαδικασίας: εκπαίδευση και έρευνα.

Θα ενσωματωθούν τόσο με άλλες εκπαιδευτικές και ερευνητικές δομές, όσο και με παραγόμενες πληροφοριακές πηγές του Πανεπιστημίου.


Οι Ακαδημαϊκές Βιβλιοθήκες έρχονται από μακριά και πηγαίνουν ακόμη μακρύτερα. Δεν έφτασε ακόμη η στιγμή της εξαφάνισης τους- εάν θα έρθει ποτέ τέτοια- αλλά, για να έχουν εξασφαλισμένη την πορεία τους στο μέλλον, πρέπει να προσέξουν τα σήματα οδικής κυκλοφορίας και τις δυσκολίες του δρόμου που διανύουν και να προσαρμόζονται κατάλληλα.

Σας ευχαριστώ πολύ.

Ο χρόνος δεν με επέτρεψε να παρουσιάσω τα στοιχεία της μελέτης της OCLC που τεκμηριώνουν πολλά από όσα ανέφερα. Μπορεί κανείς να τα βρει στο Site της OCLC.


YouTube

We have 12 guests online
Facebook Image
FindUsOnFlickr