Προκλήσεις στις ακαδημαϊκές βιβλιοθήκες μετά το ΕΠΕΑΕΚ. - Page 3

Article Index
Προκλήσεις στις ακαδημαϊκές βιβλιοθήκες μετά το ΕΠΕΑΕΚ.
Page 2
Page 3
Page 4
Page 5
Page 6
All Pages

 
 

Ένα κρίσιμο ζήτημα που προέκυψε κατά την υλοποίηση των έργων ΕΠΕΑΕΚ που αφορούν βιβλιοθήκες ήταν την εμπλοκή των βιβλιοθηκών ως οργανισμών στις σχετικές διαδικασίες υλοποίησης των έργων αυτών. Σε παλαιότερη έρευνά μου πριν από 11 χρόνια προσπάθησα να υπολογίσω τον βαθμό εμπλοκής της κάθε ακαδημαϊκής βιβλιοθήκης στα έργα που τις αφορούσαν μέσω του: α) της ιδιότητας των ατόμων που ετοίμασαν και διαχειρίστηκαν το τεχνικό δελτίο του έργου της βιβλιοθήκης και β) τον βαθμό εμπλοκής και συμμετοχής των υπαλλήλων της βιβλιοθήκης στη σύνταξη του τεχνικού δελτίου και στην ομάδα υλοποίησης του έργου. 

 

Στο ερωτηματολόγιο είχαν απαντήσει 17 ιδρύματα (11 ΑΕΙ και 6 ΤΕΙ). Από την ανάλυση των απαντήσεων προέκυψε ότι σε 7 ιδρύματα η σύνταξη του τεχνικού δελτίου (πρόταση) έγινε αποκλειστικά και μόνο από μέλη του διδακτικού προσωπικού, σε 3 από μέλη του διδακτικού προσωπικού αλλά με μικρή συνεισφορά υπαλλήλων της βιβλιοθήκης, σε 2 από προσωπικό της βιβλιοθήκης και άλλων υπηρεσιών κυρίως του μηχανογραφικού κέντρου και σε 5 αποκλειστικά από το προσωπικό της βιβλιοθήκης. Στο σημείο αυτό πρέπει να αναφέρω ότι 2 ιδρύματα (ΤΕΙ) δήλωσαν ότι δεν είχαν καθόλου προσωπικό στη βιβλιοθήκη τους, όταν άρχισαν οι σχετικές διαδικασίες. Το συμπέρασμα που απεκόμισα από την ανάλυση των σχετικών απαντήσεων ήταν ότι για την πλειονότητα των ιδρυμάτων η βιβλιοθήκη αγνοήθηκε ή διαδραμάτισε περιθωριακό ρόλο στη σύνταξη των σχετικών προτάσεων.

 

Στα χρόνια που πέρασαν και μετά την υλοποίηση των έργων η κατάσταση έχει αλλάξει σημαντικά. Μέσω των έργων ΕΠΕΑΕΚ προσλήφθηκε προσωπικό, έγίναν προμήθειες, σχεδιάζονται διοικητικές και διαχειριστικές λειτουργίες και καθιερώνονται νέες πρακτικές για τη λειτουργία της βιβλιοθήκης. Όποιος έχει τον κύριο λόγο υλοποίησης ενός τέτοιου έργου αναδεικνύεται εκ των πραγμάτων σε φορέα δύναμης. Από τα 17 ιδρύματα που απάντησαν μόνο σε 3 υπεύθυνος του έργου είναι υπάλληλος της βιβλιοθήκης (ο διευθυντής/τρία της βιβλιοθήκης), σε 2 υπάλληλος της βιβλιοθήκης συμμετέχει ως αναπληρωτής του υπευθύνου και σε 2 ως μέλος της ομάδας του έργου.

 
 

Η πλειονότητα των απαντήσεων έδειξε ότι το προσωπικό των βιβλιοθηκών, ανεξάρτητα από την ιδιότητα του, είχε περιθωριακό ρόλο στη λήψη αποφάσεων για την υλοποίηση των έργων. Στα περισσότερα ιδρύματα απλά μεταφέρονταν οι απόψεις της βιβλιοθήκης στα όργανα που λαμβάναν τις σχετικές αποφάσεις. Στην πλειονότητα των ΑΕΙ και ΤΕΙ υπήρχε μια αρνητική εκτίμηση της δυνατότητας της βιβλιοθήκης να διαδραματίσει ουσιαστικό ρόλο στις διαδικασίες υλοποίησης των έργων που την αφορούσαν. Σε μερικά ιδρύματα αυτό ήταν μια αντικειμενική εκτίμηση, όπως απουσία προσωπικού κ.ά. 

 
 

Η υλοποίηση των έργων του ΕΠΕΑΕΚ αποτέλεσε μια πρόκληση για το διοικητικό και διαχειριστικό μοντέλο που εφαρμόζουμε, καθώς απαιτεί: α) τη διαχείριση έργων και προϋπολογισμών με διαδικασίες διαφορετικές από αυτές που εφαρμόζαμε μέχρι τώρα, με σαφώς καθορισμένους στόχους και συγκεκριμένους χρονικούς περιορισμούς, β) τη λειτουργία επιτροπών εκτός των δομών της βιβλιοθήκης, που ασκούν διοικητικές πράξεις, όπως είναι οι ομάδες των έργων ή λειτουργούν ως μηχανισμοί εποπτείας και ελέγχου, όπως οι επιτροπές παρακολούθησης των έργων του ΕΠΕΑΕΚ), γ) την πρόσληψη και ενσωμάτωση στις διαδικασίες και τις πρακτικές της βιβλιοθήκης νέου προσωπικού, που είναι εκτός των υπαρχόντων οργανικών θέσεων και εργάζονται με νέες μορφές εργασίας. 

 

Η υλοποίηση ενός προγράμματος ή έργου αφορά κατά κανόνα αποφάσεις εφαρμογής πολιτικής και κατανομής προϋπολογισμών και είναι άμεσα συνδεδεμένη με την ύπαρξη συγκεκριμένης πολιτικής βιβλιοθήκης ανά ίδρυμα, που θα καθορίζει τα οργανωτικά, διαδικαστικά και αναπτυξιακά θέματα της βιβλιοθήκης. Δεν μπορούμε επομένως να μιλάμε για αποτελεσματική υλοποίηση ενός έργου βιβλιοθήκης, χωρίς την ύπαρξη πολιτικής και στρατηγικού σχεδίου ανάπτυξης εντός του οποίου θα εντάσσεται κάθε σχετικό έργο.

 
 

Στη πλειονότητα των ακαδημαϊκών βιβλιοθηκών απουσίαζε ένα στρατηγικό σχέδιο ανάπτυξης της βιβλιοθήκης τους. Η υλοποίηση των έργων είχε ως αποτέλεσμα να διαμορφωθεί – είτε άμεσα είτε έμμεσα- ένα στρατηγικό σχέδιο για την Βιβλιοθήκη . Η πρόκληση που έχουμε μπροστά μας είναι η ένταξη της λειτουργίας και ανάπτυξης της Βιβλιοθήκης στον Προγραμματισμό των Ιδρυμάτων (Τεταρτοετής Προγραμματισμός). Το θέμα είναι σημαντικό καθώς στη Διαμόρφωση του Προγραμματισμού των Ιδρυμάτων είναι πιθανόν η Βιβλιοθήκη, ζητώντας πλέον πόρους από το Ίδρυμα, να βρεθεί σε μειονεκτική θέση σε σχέση με άλλες ενσωματώσεις του Ιδρύματος ( Τμήματα, Εργαστήρια κ.α.). Ο καθορισμός πολιτικής βιβλιοθήκης και η σύνταξη στρατηγικών σχεδίων ανάπτυξης είναι επομένως μια πρόκληση που πρέπει να αντιμετωπίσουμε. 

 
 

Είναι απλοϊκό να πιστεύουμε ότι επειδή η βιβλιοθήκη αντιπροσωπεύει κάτι σημαντικό ή επειδή είναι η καρδιά ενός ιδρύματος τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, θα αποκτήσει αυτόματα τους πόρους που έχει ανάγκη για τη χρηματοδότηση των προγραμμάτων της ή την κάλυψη των τρεχουσών αναγκών της. Σε μια εποχή στενότητας στη χορήγηση πόρων, με μεγαλύτερη ένταση ο αγώνας για την εξασφάλιση επαρκών πόρων θα περνά μέσα από την υποβολή προτάσεων για χρηματοδότηση συγκεκριμένων έργων. Η προετοιμασία τέτοιων προτάσεων τεχνικών δελτίων που θα ανταγωνίζονται άλλες που επίσης θα ζητούν μέρος των διαθέσιμων πόρων, και η αποτελεσματική υποστήριξη τους είναι μια πρόκληση για τις βιβλιοθήκες μας. Η χρηματοδότηση των ακαδημαϊκών βιβλιοθηκών απευθείας από το ΥΠΕΠΘ και η εξασφάλιση αυτονομίας στη διαχείριση των πόρων που τους δίνονται πρέπει να απασχολήσει τόσο τους εργαζόμενους στις βιβλιοθήκες όσο και τις διοικήσεις των ιδρυμάτων και το ΥΠΕΠΘ. 

 

Το αυξημένο κόστος για την απόκτηση υλικού και ιδιαίτερα για την ανανέωση των συνδρομών των επιστημονικών περιοδικών, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι οι προϋπολογισμοί τις περισσότερες φορές είναι ανεπαρκείς για τη διατήρηση ενός αξιοπρεπούς επιπέδου αποκτήσεων πιέζει τις βιβλιοθήκες για την εφαρμογή μιας συγκεκριμένης πολιτικής στην κατανομή των πόρων, κατ' αρχήν ανά είδος υλικού (βιβλία περιοδικά) και εν συνεχεία ανά γνωστικό αντικείμενο. Η κατανομή αυτή πρέπει να διατηρεί την ισορροπία ανάμεσα στις διάφορες κατηγορίες χρηστών και ιδιαίτερα τους φοιτητές (που τώρα είναι οι μεγάλοι αδικημένοι) και το διδακτικό προσωπικό. Η καθιέρωση ενός αντικειμενικού συστήματος κατανομής των προϋπολογισμών της βιβλιοθήκης είναι κατά την άποψη μου μια άλλη πρόκληση που έχουμε μπροστά μας.

 



YouTube

We have 10 guests online
Facebook Image
FindUsOnFlickr